Để dễ hình dung hệ thống trồng rau nuôi cá Aquaponics là gì, mời bạn xem hình ảnh thực tế sau:

Toan-canh-gian-rau-aquaponics-960x540

Hình trên: toàn cảnh hệ Rau Xanh Cá Sạch Aquaponics trên sân thượng.

Can-canh-rau-qua-he-aquaponics

Hình trên: cận cảnh các khay rau của hệ Rau Xanh Cá Sạch Aquaponics.

Vậy, Aquaponics là gì? Làm sao để có một hệ như vậy trên sân thượng nhà mình!

  • Thuật ngữ Aquaponics (tiếng Pháp: Aquaponie) là sự kết hợp từ Aquaculture (nuôi trồng thủy sản) và Hydroponics (thủy canh). Đây là mô hình trồng cây thủy canh hữu cơ kết hợp  nuôi cá tại nhà theo mô hình tuần hoàn khép kính (phù hợp có các nhà phố có sân thượng có nắng sáng tốt).
  • Hệ thống thủy canh (Hydroponics) là biện pháp canh tác không dùng đất, bộ rễ cây trồng được nuôi dưỡng phát triển trong nước có bổ sung các thành phần dinh dưỡng thiết yếu. Điểm đáng lưu ý nữa của phương pháp thủy canh là đòi hỏi người thực hiện phải có trình độ kỹ thuật nhất định và tương đối khó khăn trong việc bổ sung chất dinh dưỡng (phân bón, các yếu tố vi lượng,…) tối ưu cho sự phát triển của cây trồng. Nước trong hệ thống thủy canh cần phải được thay định kỳ và sau đó phải bổ sung dinh dưỡng cho phù hợp với sự phát triển của cây.
  • Nuôi trồng thủy sản (Aquaculture) tập trung vào việc tối đa hóa sự tăng trưởng của cá trong bể hoặc ao nuôi. Cá nuôi trong bể thường có mật độ khá cao, khoảng 10kg/100 lít nước và cần phải thay nước khoảng 20-50% mỗi ngày. Điều này gây tốn kém trong vận hành và gây ô nhiễm môi trường khi mà nước thải trong bể cá chứa một lượng cao amonia và chất thải rắn từ cá.
  • Khi vận hành độc lập từng hệ sẽ có những hạn chế nhất định như trên và Aquaponics là hệ sinh thái, sự cân bằng giúp hài hòa các hạn chế trên, biến những khó khăn thành thuận lợi nhờ sự tích hợp đồng thời cả hai hệ thống nuôi trồng thủy sản và thủy canh, mang lại lợi ích thiết thực và tính độc đáo của Aquaponics. Thay vì bổ sung phân bón và các hóa chất để trồng cây, Aquaponics sử dụng chất thải từ cá nhờ sự chuyển hóa từ các loài vi sinh vật thành chất dinh dưỡng cần thiết và đầy đủ cho sự phát triển của cây. Ngược lại, thay vì phải xử lý phân cá rồi xả nước từ hồ nuôi cá ra môi trường, Aquaponics sử dụng cây trồng để hấp thụ phân cá, làm sạch nước và trả lại cho bể cá. Nước này có thể được tái sử dụng vô thời hạn và chỉ cần thay thế khi nó bị mất do bay hơi. Đây là một hệ thống tuần hoàn khép kín hoàn hảo!

Nguyên tắc hoạt động của hệ thống Aquaponics

SoDoHoatDongAquaponics

Hình trên: Sơ đồ nguyên lý hoạt động của hệ Aquaponics.

  • Aquaponics là giải pháp lý tưởng cho việc xử lý chất thải giàu dinh dưỡng từ một hồ cá và tái sử dụng nó để cung cấp cho đời sống thực vật với các chất dinh dưỡng cần thiết để phát triển một cách bền vững. Thức ăn cho cá là đầu vào chính của một hệ thống Aquaponics, cá ăn các thức ăn và sau đó bài tiết các chất thải. Một phần chất thải của cá là ở dạng amoniac từ nước tiểu với số lượng nhỏ thông qua mang cá. Phần còn chính là phân cá.  Vi khuẩn sẽ chuyển hóa chất thải từ bể nuôi cá sang dạng dinh dưỡng (nitrat) phù hợp cho cây trồng. Nước cũng được lọc sạch bởi cây trồng và cung cấp cho bể cá. Đây là hệ thống tuần hoàn tận dụng lợi ích của nhau một cách hoàn hảo.
  • Một yếu tố vô hình và giữ vai trò cực kỳ quan trong trong hệ thống Aquaponics là các vi sinh vật. Bạn không cần phải bổ sung vi khuẩn cho hệ thống Aquaponics, tự nó sẽ phát triển và giúp bạn vận hành hệ thống ổn định. Các vi khuẩn sẽ phát triển mạnh trong các trồng cây hay khay rau và giúp chuyển hóa các chất thải từ bể nuôi cá thành dạng dinh dưỡng phù hợp cho cây trồng phát triển. Bạn không cần phải cung cấp phân bón hóa học vào hệ thống vì điều này có thể làm phá vỡ sự cân bằng của quần thể vi sinh vật trong hệ thống và ảnh hưởng đến sự phát triển của cá.
  • Có hai loại vi khuẩn khác nhau tham gia vào quá trình chuyển hóa chất thải từ cá thành chất dinh dưỡng cho cây trồng là Nitrosomonas sẽ chuyển hóa amoniac thành nitrit. Nitrit sau đó sẽ được chuyển hóa thành nitrate nhờ vi khuẩn Nitrobacter, các loài thực vật sau đó có thể tiêu thụ nitrate để phát triển.
  • Tóm lại, có 3 yếu tố quan trọng trong hệ thống Aquaponics là cá, thực vật và vi khuẩn có lợi, cả ba đều phải dựa vào nhau. Aquaponics là phương pháp sản xuất nông nghiệp theo hướng hữu cơ, hoàn toàn thân thiện với môi trường.

Lợi ích của ứng dụng hệ thống Aquaponics

  • Mục đích của hệ thống Aquaponics là tận dụng lợi ích của nhau và tiết kiệm chi phí vận hành cũng như công sức quản lý hệ thống. Nếu chỉ nuôi cá không thì phải xử lý thức ăn dư thừa và chất thải của cá, hoặc trồng cây không thì phải bón phân cho cây. Khi tích hợp 2 hệ thống này thành một hệ thống chung thì những việc đó không cần thiết nữa. Chất thải từ nuôi cá sẽ được vi khuẩn chuyển hoá thành dạng “phân bón” cho cây sử dụng, đồng thời cá sẽ nhận được nước sạch từ bể trồng cây.  Có thể nói: Rau Xanh Cá Sạch Aquaponics là hệ thống tự động trồng rau thủy canh hữu cơ (organic) và nuôi cá tại nhà 3 Không : Không dùng đất, Không phân bón, Không cần tưới nhưng vẫn có Rau Xanh Cá Sạch để ăn hàng ngày.

IMG_1533719766887_1533883201164

Hình trên: hệ RXCS Aquaponics thực tế.

  • Ngoài lắp hệ Aquaponics trên các sân thượng nhà phố ở quy mô già đình, Aquaponics còn là công nghệ nuôi trồng quy mô lớn phù hợp với các nơi có đất trồng khan hiếm và thiếu các nguồn nước như nhiều tỉnh thành ở Việt Nam, nơi mà nguồn nước đang dần trở nên khan hiếm, bị tích trữ ở các hồ với mục tiêu làm thủy điện là chính. Sử dụng hệ thống Aquaponics có thể khắc phục được những khó khăn về nguồn nước đang diễn ra tại rất nhiều địa phương, nhất là tại vùng trung du và miền núi. Có thể thấy ở vùng cao, vận hành các hệ thống Aquaponics rất tiết kiệm (không sử dụng phân bón), thuận lợi nhờ dòng chảy từ nguồn nước mưa, nước suối, từ nguồn sỏi đá có sẵn và sử dụng năng lượng điện hoặc năng lượng thiên nhiên (gió, mặt trời…) sẽ mở ra một cơ hội mới cho không những cho sản xuất rau quả mà còn cho cả nghề cá của các địa phương nghèo nơi đây.
  • Nước ta là một nước có dân số đông, mật độ nhân khẩu cao hàng đầu thế giới. Tình trạng thiếu đất cho sản xuất nông nghiệp đã ở mức báo động đỏ từ hàng chục năm nay. Công nghệ Aquaponics sẽ là hứa hẹn cho tất cả bà con nông dân, để trước mắt cung cấp thực phẩm sạch, an toàn cho gia đình, tiến tới phục vụ xã hội.
  • Aquaponics được đánh giá là một hệ thống canh tác mới, đầy tiềm năng trên thế giới và nhất là ở những nước như Việt Nam. Nghiên cứu và phát triển Aquaponics đã tiến bộ hơn trong ba thập kỷ qua, với hàng chục ngàn hệ thống được lắp đặt ở quy mô hộ gia đình tại Mỹ, Úc và hàng chục nước khác.

Thư viện hình ảnh, clip thực tế RXCS Aquaponics.

Kênh Youtube RXCS Aquaponics.

Facebook RXCS Aquaponics.

Liên hệ công ty, đơn vị cung cấp dịch vụ Aquaponics.